The content of this page is all most exclusively in Dutch. Two notable exceptions: there is a small article from La Libre Belgique relating to the first Manifesto of the Vooruitgroep (of which I am a founding member) on the current crisis in Belgium. And then there is a French version of our fourth "manifesto".
Staatshervorming en/of solidariteit (Réforme de l' état et/ou solidarité)
In De Standaard van 22/02/2008 publiceerde alweer een nieuwe Vlaamse denkgroep haar separatitisch manifest. Het grote verschil was dat deze groep zich expliciet progressief en links noemt (klik hier voor het manifest). Als reactie daarop schreven Stijn Oosterlynck, Pascal Debruyne en ikzelf een reactie, die we voorlegden aan een aantal linkse academici. Deze reactie, die hieronder staat werd dan gepubliceerd in De Standaard van 26/02/2008. We haalden er ook La libre Belgique mee. Op deze reactie kwam zo goed als geen reactie van de Gravensteengroep. Als de Vooruitgroep schreven we nog een tweede opiniestuk, dat echter de Vlaamse pers niet haalde (zie hieronder), en een langere artikel dat gepubliceerd werd in Samenleving en Politiek. Pas nadat de Gravensteengroep aan de vooravond van 1 mei een tweede manifest publiceerde, werd een licht gewijzigde versie van dit twee opiniestuk gepubliceerd door De Standaard en opgepikt door De Morgen (waaruit duidelijk blijkt dat ondanks de slachtofferrol die ze zichzelf toedichten het wel degelijk de Vlaamse regionalisten zijn die de agenda bepalen).
Hieronder kan je de verschillende reacties van de Vooruitgroep vinden .
Vlaams regionalisme is ook een neoliberaal globaliseringsproject (reactie op de Gravensteengroep DS 26/)02/2008)
Twaalf academici reageren op De Gravensteengroep. 'Ze is blind voor de manier waarop zich op het politiek regionalisme een zuiver economisch liberaal regionalisme geënt heeft.' (Deze tekst kwam in de Standaard van 26/02/2008)
In 1904 werd de Gentenaar Edward Anseele de eerste socialistische volksvertegenwoordiger van ons land. Anseele werd niet verkozen door zijn Gentse achterban, maar wel door Franstalige arbeiders uit Luik. Deze Luikse arbeiders hadden ingezien dat ondanks de taalverwantschap met de toenmalige francofone economische elite en het gebrek daaraan met de Gentenaar, het toch Anseele was die het best hun belangen kon verdedigen. Dergelijke elementaire inter-nationalistische linkse reflex lijkt een deel van de linkerzijde heden ten dage te ontbreken.
Klik hier om de rest van het artikel te lezen: Vooruitgroep Opiniestuk 1.pdf
"Un régionalisme flamand très, très néo-libéral"…
Website La libre Belgique
Mis en ligne le 27/02/2008
Le débat sur la réforme de l'Etat est loin d'être cadenassé chez les intellos flamands.
analyse
La Flandre intellectuelle est loin, très loin d'être unanime sur son avenir institutionnel. On n'en veut pour preuve que le manifeste dit du Gravensteen où une vingtaine de signataires issus à la fois du Mouvement flamand et de certains milieux progressistes allaient jusqu'à menacer les francophones d'aller jusqu'au séparatisme s'ils avaient encore des velléités territoriales - voir LLB des 23 et 4/2 - vient de susciter une réplique très ferme de neuf professeurs qui comptent dans le paysage universitaire flamand et… extensions car il y a parmi eux un enseignant de la London School of Economics.
Le point de vue d'Eric Corijn (VUB), Stijn Oosterlinck (KUL), Pascal Debruyne (RUG) et consorts répond très clairement au discours des Vermeersch et Cie : ils rappellent ainsi que le premier député socialiste flamand élu en Belgique, Edward Anseele le fut à… Liège. "Pareil réflexe élémentaire internationaliste de gauche semble échapper aujourd'hui à une frange de ladite gauche" constatent les signataires qui ajoutent que les plus grandes victoires de la classe ouvrière ont été obtenues au niveau belge "qui est toujours le plus important pour les mécanismes de solidarité et de redistribution". Mais la réplique se fait scud lorsque le groupe des Neuf constate que "le régionalisme politique est surtout purement libéral et économique". Un projet porté "par une élite économique flamande autour du Vlaams Ekonomisch Verbond soutenu par le pilier catholique tant patronal que syndical".
Ce régionalisme économique n'est pas à l'abri des dérives selon les signataires puisqu'il se présente de plus en plus comme "un projet de globalisation néolibérale". Et c'est là que les intellectuels flamands ne suivent plus leurs homologues : "le nationalisme flamand peut avoir eu une dimension progressiste dans la Belgique conservatrice et francophone d'hier, toujours est-il que dans l'environnement global d'aujourd'hui, il participe surtout au détricotage de l'Etat-providence et aiguise la concurrence internationale et donc les inégalités sociales."
Et de constater encore que "si l'ennemi d'hier étaient les holdings francophones bruxellois, c'est le mouvement ouvrier wallon qui se retrouve aujourd'hui dans le collimateur".
La conclusion coule de source : "il faut plus que jamais défendre les mécanismes de solidarité en faveur des plus faibles et selon nous cela doit se faire au niveau fédéral"…
Een progressieve gemeenschap heeft meerdere grenzen
(niet gepubliceerd in de Vlaamse dagbladpers, wel op enkele alternatieve mediasites)
In een reactie op de Gravensteengroep plaatsten we het Vlaams regionalisme in de context van de neoliberale globalisering (DS 28/02/2008). Onze bedoeling was om het Vlaams regionalisme uit zijn Belgische context te lichten en het verband te tonen met globale politieke en economische processen, ver voorbij argumenten van Vlamingen zus en Franstaligen zo. De Gravensteengroep duwde iedere kritiek in de vertrouwde communautaire schema’s waarin alle critici per definitie neo-belgicisten zijn en de Vlaamse regionaliseringsdynamiek een spontane uiting is van een eeuwenlang miskend Vlaams onderbewustzijn, gedragen door een volk dat al eeuwenlang voorbestemd is om zichzelf te besturen. Daarom een nieuwe poging om het debat van zijn oude gewaden te ontdoen en in de context van globalisering te plaatsen. Het vraagstuk van ‘de politieke gemeenschap’ is geen louter Belgisch probleem, maar is een onderdeel van een wereldwijde zoektocht naar de toekomstige institutionele architectuur voor de solidariteitsmechanismen van de 21ste eeuw.
Klik hier om de rest van het artikel te lezen: Vooruitgroep Opiniestuk 2.pdf
Meer solidariteit door sociale strijd
In haar tweede manifest schuift de Gravensteengroep politieke gelijkwaardigheid als voorwaarde voor sociaal-economische solidariteit naar voor. Na een veeleer filosofisch overzicht van de geschiedenis van het begrip solidariteit poneert de Gravensteengroep zonder meer dat de Vlaams-regionale schaal het geprivilegieerde niveau is voor de organisatie van die gelijkwaardigheid. Er kunnen serieuze vraagtekens geplaatst worden bij die vermeende specifieke Vlaamse sociale agenda. Is hier dan werkelijk meer sociale gelijkheid, is de loonspanning hier lager, is hier een politiek tegen de werkdruk, is het schoolsysteem hier minder selectief, zijn de huurprijzen hier lager, is hier minder fiscale fraude, worden de mensen zonder papieren hier beter bejegend, is hier minder racisme…? Solidariteit ontspruit volgens ons niet aan filosofische manifesten. Solidariteit komt voort uit de dagdagelijkse sociale strijd voor sociale, culturele, politieke en economische rechten en gelijkwaardigheid, een strijd die op 1 mei en op Rerum Novarum voor het voetlicht geplaatst en gevierd wordt. De Gravensteengroep zwijgt echter over de geglobaliseerde politiek-economische context waarin die strijd vandaag plaatsvindt. Logisch, want regionalisering is de laatste decennia zowat overal ter wereld het politieke en institutionele vehikel bij uitstek geworden voor de promotie van een niets ontziende en wereldwijde economische concurrentieslag. Het nationalisme staat vandaag ten dienste van de concurrentie en niet van de sociale gelijkheid. En die discussie ontlopen de Gravensteners.
Klik hier om de rest van het artikel te lezen: Vooruitgroep Opiniestuk 3.pdf
Artikel Samenleving en Politiek
De aanslepende nieuwe staatshervorming heropent het debat over de plaats van de Vlaamse eisen in een progressieve strategie. In een reactie op het manifest van de Gravensteengroep (De Standaard, 22/02/2008) plaatsten we het Vlaams regionalisme in de context van de neoliberale globalisering (De Standaard, 28/02/2008). Onze achterliggende bedoeling was het Vlaams regionalisme uit zijn puur Belgische context te lichten. Het houdt verband met een aantal politieke en economische processen die ver voorbij het Vlaamse en Belgische grondgebied liggen, ver voorbij argumenten van Vlamingen zus en Franstaligen zo, ver voorbij argumenten over typisch Belgische ziektes en vermeende Vlaamse eigenheden. Ons argument hoort minder thuis in de vertrouwde Belgische communautaire schema’s dan in de context van de hedendaagse wereldwijde politieke en economische verschuivingen die we globalisering zijn gaan noemen. Het vraagstuk van ‘de politieke gemeenschap’ en haar territoriale verankering is geen louter Belgisch probleem, maar deel van een wereldwijde zoektocht naar een nieuwe ruimtelijke en institutionele architectuur voor de geglobaliseerde solidariteits- en herverdelingsmechanismen van de 21ste eeuw.
Welk Vlaanderen voor morgen
De Vooruitgroep bestaat uit progressieve intellectuelen en wil de huidige politieke impasse doorbreken door het communautaire debat in een ruimer kader te plaatsen. Wij vertrekken niet van het 'eigen volk'-principe maar streven naar een zo breed mogelijke solidariteit tussen alle mensen. We stellen vast dat het regionaliseringsdebat in België niet erg verschilt van wat er elders in de wereld gebeurt en duidelijk verband houdt met de mondialisering. Het huidige kampdenken moet daarom worden verlaten. Om de inzet van het debat goed te begrijpen moeten we kijken naar de politieke, economische, culturele en sociale verschuivingen die bezig zijn.
Klik hier om de rest van het artikel te lezen: Vooruitgroep Opiniestuk 4.pdf
La Flandre que nous voulons
Un discours alternatif de la Flandre : L’impasse politique située dans un cadre plus large.
Nous, le groupe « Vooruit », sommes des intellectuels progressistes qui veulent sortir de l’actuelle impasse politique en situant le débat communautaire dans un cadre plus large. Nous réagissons au groupe ‘Gravensteen’, également progressiste, qui a rejoint le discours nationaliste. Nous ne partons pas du principe de l’« eigen volk », mais nous aspirons à une solidarité aussi large que possible. Nous constatons que le débat sur la régionalisation en Belgique ne se distingue pas trop de ce qui se passe ailleurs dans le monde et qu’il est incontestablement lié à la mondialisation. C’est pourquoi la pensée fractionnelle, en termes de fronts et de camps, doit être rejetée. Pour bien comprendre les enjeux du débat nous devons observer ce qui sous-tend les changements économiques, culturels et sociaux en Belgique et ailleurs.
Suivez le lien pour télécharger l'article complèt: La Flandre que nous voulons.pdf
Wie wordt er beter van een zelfstandig Vlaanderen
Een zeer interessante analyse van Jozef Mampuys (Hoofdredacteur van het KWB-ledenblad Beweging), verscheen in het januari nummer van Beweging en van Kenteringendigit. Het artikel kan je lezen door het januarinummer van Kenteringendigit hier te downloaden, of door naar de website van LEF te surfen.
Alvast een citaat uit deze tekst:
"Bijna een jaar voor de verkiezingen, dus ‘in tempore non suspecto’, zei Yves Leterme in een gezamenlijk interview met Urbain Vandeurzen, de voorzitter van Voka, het volgende. “Het plan van de nieuwe voorzitter van Voka is voor mij een belangrijke inspiratiebron geweest. De basisidee is in beide plannen hetzelfde: er is vandaag een absolute nood om op alle domeinen op een andere manier een beleid te voeren of een bedrijf te organiseren. (…) We zeggen als Vlaamse regering dat als we de welvaart hier willen houden, dat we dan de economie moeten versterken. En dat kan bijvoorbeeld betekenen dat de wachtlijsten in de zorg slechts gedeeltelijk worden aangepakt, omdat er ook voldoende geld moet zijn voor een innovatiebeleid. Ik vind het belangrijk dat er een visie naar voren geschoven wordt waarin de economie nadrukkelijk centraal staat.”
Alles peis en vree op de woningmarkt
In de opiniebijdragen in De Morgen van 2- 5 mei 2007 ontspon zich een (weliswaar kort) debat over de problemen op de woningmarkt. Klap op de vuurpijl was de bijdrage van Marino Keulen, waarin de moeilijkheden werden geminimaliseerd.
Onderstaande bijdrage, waarin de cijfers die Keulen gebruikt in perspectief worden geplaatst, werd opgestuurd naar De Morgen maar tot op heden niet gepubliceerd.
De teksten die in de morgen gepubliceerd werden kunnen geraadpleegd worden op de website van de actie voor meer betaalbare en sociale woningen.
"Tout est pour le meilleur dans le meilleur des mondes", dat lijkt de mening van minister Keulen over de huidige stand van zaken op de woningmarkt. En dit is niet zomaar een mening van de minister. In
tegenstelling tot Deprez en Hintjens & co die er maar wat op losbazelen, schiet de minister niet met spek, maar haalt hij zijn cijfers uit wetenschappelijk onderzoek. Uit een onderzoeksrapport van het HIVA blijkt immers dat 93% van de Vlaamse woningen van goede kwaliteit is. Inderdaad een indrukwekkend cijfer. Wat de minister er vergeet bij te zeggen is dat dit cijfer gebaseerd is op een steekproef waarin bepaalde bevolkingsklassen niet zijn opgenomen. Precies die groepen die niet zijn opgenomen in de steekproef zijn de zwakkere spelers op de huurmarkt en lopen de meeste kans on in een slechte woning terecht te komen. De onderzoekers wijzen er zelf
meermaals op en stellen dat hun cijfer een onderschatting is van het aandeel slechte woningen. Verder vermelden de onderzoekers dat de situatie op de huurmarkt minder gunstig is.
Vreemd is ook dat de minister verder geen cijfers citeert uit het rapport. Zo kan men bijvoorbeeld in het rapport lezen dat de huurprijzen in de periode 1997-2005 met gemiddeld 9% gestegen zijn bovenop de index. Huren
is met andere woorden in deze periode reëel duurder geworden. Verder wordt vermeld dat de betaalbaarheidsproblemen voor huurders in dezelfde periode groter zijn geworden, en dit vooral op de private markt. Een van de conclusies van het rapport is juist dat wat de betaalbaarheid betreft de kloof tussen huurders en eigenaars steeds groter wordt.
De minister stelt ook een aantal maatregelen voor en ja hoor daar hoort ook belastingsverlaging bij. De minister stelt voor om vermindering van erfenisrechten toe te kennen aan personen die besluiten om een ge"erfd
huis verder te verhuren. Los van het feit dat het leuk klinkt net voor de verkiezingen, kan men zich afvragen wat de positieve resultaten ervan zouden zijn. Die zijn niet evident en zouden op zijn minst onderzocht
moeten worden. Ook het rapport dat de minister zo graag citeert, heeft iets te zeggen over fiscale maatregelen en stelt dat die zelden of nooit positief effect hebben op eigendomsverwerving door de lagere sociaal-economische klassen. Men kan zich dus zeker de vraag stellen of de fiscale maatregel van de minister positieve invloed zal hebben op de woonsituatie van de zwakkeren.
Als Deprez en Hintjens&co met spek schieten, dan kan men zich terecht afvragen welke munitie de minister dan wel niet gebruikt om in zijn bijdrage de problemen op de woningmarkt te minimaliseren.
"De Nieuwe vrijheidsstrijders" of "Neoliberale wijn in ideologische zakken"
Onderstaande tekst is een kritiek op de tekst De nieuwe vrijheidsstrijders van Phillipe De Backer (Liberales). De tekst van De Backer verscheen in eDiogenes (Onafhankelijk e-zine over mens, media & maatschappij) 78 en onderstaande reactie werd gepubliceerd in eDiogenes 80. De tekst van Phillipe De Backer kan gelezen worden op de website van Liberales op de pagina Columns
De tekst wordt gekenmerkt door een opeenvolging van nietszeggende en vage formuleringen, die verschillende lezingen toelaten. Afhankelijk van welke interpretatie men kiest zijn de desbetreffende uitspraken ofwel triviaal
waar (want nietszeggend) ofwel duidelijk onwaar. Neem als voorbeeld de volgende zinnen uit de eerste paragraaf:
"De huidige maatschappelijke realiteit wordt dikwijls bedacht met nieuwe termen zoals 'neoliberalisme', hyperkapitalisme' of 'roofdierkapitalisme'. deze termen worden meestal gebruikt om het vrije-markt denken of de huidige globalisering zwart te maken. Maar deze tegenstanders vergissen zich…"
Het klinkt mooi, maar wat wil De Backer eigenlijk zeggen? In wat vergissen de 'tegenstanders' zich? Bedoelt De Backer dat de termen 'neoliberalisme', 'hyperkapitalisme' en 'roofdierkapitalisme' geen goede beschrijving geven
van de huidige maatschappelijke realiteit? Bedoelt hij dat deze termen wel de juiste maatschappelijke realiteit weergeven, maar dat dit niets te maken heeft met het liberalisme? Indien hij het eerste bedoelt kan je je afvragen op welke planeet hij leeft. Indien hij het tweede bedoelt dan is dat in contradictie met zijn bejubeling van en toeschrijving aan het liberalisme van de huidige vrije-markt economie. (Trouwens in tegenstelling tot wat De Backer denkt zijn termen zoals 'hyperkapitalisme' en 'roofdierkapitalisme' helemaal niet nieuw. De term 'neoliberalisme' werd ook niet uitgevonden door tegenstanders van de huidige maatschappelijke realiteit maar werd juist geclaimd door voorstanders ervan om de zogenaamde continuiteit met het klassieke liberale denken in de verf te zetten.)
In de tweede paragraaf heet het dat het liberalisme meer is dan een economische visie, maar vervolgens wordt bijna uitsluitend over economie gepraat. Als De Backer de bedoeling had om ons te overtuigen van deze stelling (die mijn inziens correct is) dan had hij toch een ander soort tekst moeten schrijven.
Wat de vrije markt betreft koestert De Backer ook een aantal illusies. De "spontane emergentie" van de vrije markt bijvoorbeeld is een verhaaltje dat enkel te vinden is in '100 (pseudo-) liberale sprookjes voor het slapen gaan' maar niet in serieuze werken over economische geschiedenis. Dat de vrije markt er gekomen is door zware ingrepen in het maatschappelijke leven vanaf de 16de eeuw (om maar twee voorbeelden te noemen: enclosure of
the commons in Engeland, verbod op gilden) is algemeen aanvaard. Je kan deze ingrepen en de emergentie van de vrije markt positief of negatief beoordelen, maar beweren dat dit alles spontaan is gebeurd is nonsens.
Ook de stelling dat de vrije markt een 'logisch' gevolg is van de basisstellingen van het liberalisme (open samenleving, vrije circulatie van ideeen en eigen invulling geven aan het leven) is zeer problematisch. De
Backer geeft geen argumenten voor deze stelling, laat staan dat hij die 'logische' implicatie bewijst. Dat laatste lijkt me ook moeilijk zo niet onmogelijk. Immers als de vrije markt een 'logisch gevolg' is van deze basisveronderstellingen van het liberalisme, dan betekent dit dat in maatschappijen die geen vrije markt kennen er geen vrije circulatie van ideeen kan zijn. Is dit laatste plausibel? Zijn er geen historische situaties waar er wel vrije circulatie van ideeen was, maar geen vrije markt? In de Griekse stadstaat was er wel degelijk vrije circulatie van ideeenin de volksvergadering. Om De Backers stelling te redden moeten we ofwel ontkennen dat er in de Griekse polis vrije circulatie van ideeen was of bevestigen dat de economie van de Griekse stadstaat in wezen identiek was aan wat wij vandaag verstaan onder vrije markt. Beide veronderstellingen zijn zeer problematisch.
Verder heet het dan weer dat "de ganse feministische beweging is geinspireerd door liberale, vrouwelijke denkers uit de 19de eeuw". Namen worden niet genoemd, dus deze stelling is moeilijk te weerleggen. Het kan De Backer (en ook Dirk Verhofstadt) toch moeilijk ontgaan zijn dat er binnen de huidige feministische beweging verschillende belangrijke stromingen zijn die expliciet afstand nemen van het wereld- en mensbeeld dat het liberalisme voorstaat. De uitdrukking "de ganse feministische beweging" moet dus met een serieuze korrel zout worden genomen. Maar laat ons toegeefelijk zijn en aannemen dat de stelling van De Backer waar is. Wat wil De
Backer daarmee bereiken? Uiteraard wil hij bewijzen dat het liberalisme de enige ideologie is die ook voor vrouwen bevrijdend is. Maar zelfs De Backer kan niet ontkennen dat ook socialistische feministes "de ganse feministische beweging" inspireren (Goldmann, Luxemburg,…). Dus blijkbaar is het niet enkel het liberalisme dat bevrijdend werkt voor vrouwen.
In de tekst van De Backer staan nog andere bizarre uitspraken te lezen die mij er doen aan twijfelen of De Backer goed heeft nagedacht over zijn uitspraken. In die zin leidt de tekst aan dezelfde syndromen als de andere
teksten van de propaganda-afdeling "Liberales" van de premier: alle positieve verwezenlijkingen van de laatste 250 jaar worden op conto van een mysterieuze ideologie "liberalisme" geschreven. Wat Liberales onder liberalisme verstaan is inderdaad zeer mysterieus en kan zeker niet beschouwd worden als een consistente ideologie. De website van Liberales is tekend in dit verband. Daar worden allerlei denkers samengeplakt die volgens Liberales
de naam liberaal verdienen. (Vermits de ideologie van de gebroeders Verhofstadt (nu eens Friedman en Hayek, dan weer Popper en Nussbaum, …) om de tien jaar grondig wijzigt moeten die er ook allemaal op.) Maar de consistentie is ver te zoeken. Dat er een wereld van verschil bestaat tussen enerzijds Milton Friedman en anderzijds Amartya Sen, lijkt de 'denkers' van Liberales volledig te ontgaan. Zeker bij al deze auteurs is wel een leuke quote op te rapen die kan dienen om het volgende verkiezingscongres of nieuwjaarsreceptie van de premier op te fleuren, maar van een doordachte distillatie van ideeen die kunnen dienen om de uitdagingen van 21ste eeuw aan te kunnen is bij Liberales weinig te vinden. Dat de liberalen van Liberales ondogmatisch willen zijn akkoord, maar dat ze zo ondogmatisch zijn dat ze zelfs de elementaire regels van consistentie over boord zetten, doet toch wel even de wenkbrouwen fronsen.